ABC-DE - Woordenlijst Digitaal Erfgoed

Discussie

Het op één plaats presenteren van inhoud uit meerdere online databases of websites. Dankzij de aggregatie kunnen deze bronnen in één overzicht, bijvoorbeeld een mash-up site, gepresenteerd of met één vraag doorzocht worden.

Analoog

De term 'analoog' is de tegenhanger van 'digitaal'. Vooral in de muziekwereld en de media worden de twee termen vaak gebruikt, om het karakter van een geluid- of videosignaal aan te geven. Analoog wordt in de erfgoedwereld steeds vaker in algemene betekenis gebruikt als tegenhanger van digitaal: analoog erfgoed tegenover digitaal erfgoed, analoge collecties tegenover digitale collecties.

Anyplace/anytime

Het altijd en overal toegang kunnen hebben tot een website. Door de sterk toegenomen mobiliteit van consumenten, biedt anyplace/anytime meerwaarde voor erfgoedinstellingen.

API

Application Programming Interface

Een verzameling programmeeropdrachten (ook wel: interfaces) die de functies van een programma aanroepen. Andere programma's kunnen de API van een systeem gebruiken om diensten op te vragen of om te communiceren. Dankzij API's kunnen video's uit Youtube of foto's uit Flickr op een persoonlijke blog getoond worden. Ook het tonen van Google Maps op een website werkt dankzij de inzet van een API.

Auteursrecht

Het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.
Het auteursrecht is van toepassing tot 70 jaar na het overlijden van de maker van een werk. Dit betekent dat bij de publicatie van een werk wat nog auteursrechtelijk beschermd is, er afspraken met de rechthebbende gemaakt moeten worden. Bij het verspreiden van foto's van (kunst)werken op internet en het opslaan van beeld- of audiovisueel materiaal in databases krijgt men te maken met het auteursrecht.

Authenticatie

Beveiligingsproces om te bepalen of de gebruiker werkelijk degene is voor wie hij zich uitgeeft. In de meest simpele vorm kan dit door de gebruiker een eerder opgegeven gebruikersnaam in te laten voeren in combinatie met een wachtwoord. Authenticatie wordt gewoonlijk gebruikt om de toegang tot een bepaald domein te reguleren. Na de stap van authenticatie kan met behulp van autorisatie bepaald worden welke bronnen in dat domein de persoon daadwerkelijk mag raadplegen of bewerken.

Automatiseringsplan

Beleidsdocument dat de vertaalslag maakt van functionele behoeften op het gebied van ICT (zoals vastgelegd in een informatieplan) naar de technische inzet van ICT in de organisatie. In een automatiseringsplan wordt vastgelegd welke hardware en software nodig zijn (bijvoorbeeld PC’s, printers, digitale camera’s of software voor kantoorautomatisering) voor de organisatie om de (geplande) werkzaamheden naar behoren uit te kunnen voeren.

Autorisatie

Onderdeel van een beveiligingsarchitectuur. Nadat de identiteit van een gebruiker is vastgesteld op basis van authenticatie, worden de rechten van een gebruiker op een computer of netwerk vastgesteld. Die autorisaties kunnen variëren van het uitsluitend bekijken van bestanden tot het toevoegen, wijzigen of verwijderen van bestanden.

Banner

Een afbeelding met reclame op een website. Het is de bedoeling dat de internetsurfer hierop klikt, om vervolgens naar de geadverteerde site te gaan. De webmaster die een banner plaatst, krijgt vaak per klik of per gerealiseerde verkoop een financiële vergoeding. Banners zijn er in verschillende formaten en kunnen zowel een stilstaand beeld als een animatie (bewegend) bevatten.

Basisdigitalisering

Het zodanig digitaal vastleggen van de gegevens van objecten uit een collectie, dat die collectie goed beheerd kan worden en goed digitaal toegankelijk is. Basisdigitalisering bestaat uit drie onderdelen: het toekennen van een unieke identificatie (bijvoorbeeld een plaatsingsnummer), het (basaal) beschrijven met behulp van de belangrijkste metadata en het vervaardigen van een digitale representatie.

Basisregistratie

Basisregistratie is het proces om een systematische verzameling aan te Het proces om een systematische verzameling aan te leggen van beknopte en uniform gestructureerde informatie over objecten, personen of instellingen. In 1988 is in Nederlandse musea de Basisregistratiekaart ingevoerd om in relatief korte tijd een aanzienlijk aantal museumobjecten te kunnen beschrijven en ontsluiten. De kaart is zo opgezet, dat het invullen ervan voor een belangrijk deel gebeurt aan de hand van gecontroleerde trefwoorden. De basisregistratiekaart is als basis gebruikt voor collectieregistratiesystemen. Wanneer de basisregistratie op orde is, is het voor erfgoedinstellingen gemakkelijker om te digitaliseren, omdat de omvang van de collectie bekend is, en de enkele gegevens in de registratie gebruikt kunnen worden voor de vindbaarheid van de gedigitaliseerde objecten.

Beeldbank

Een verzameling digitaal beeldmateriaal, bijeengebracht in een databank die via een netwerk toegankelijk is. Op deze wijze kan een collectie beeldmateriaal van een erfgoedinstelling digitaal worden ontsloten en voor het grote publiek doorzoekbaar worden gemaakt.

Beheer en gebruik

Eén van de stadia in de levenscyclus van digitale data.
Beheer: Activiteiten op het gebied van beveiliging en performance van informatiesystemen.
Gebruik: Activiteiten om het gebruik van een informatiedienst door derden te reguleren, bijvoorbeeld door toegangsrechten aan gebruikers te verlenen en interactiemogelijkheden aan te bieden.

Benchmarking

Een methodiek om te bepalen hoe een organisatie zich verhoudt tot anderen wat betreft prestatieniveau. Benchmarking is een continu proces waarbij de eigen organisatie, producten, diensten en methoden worden vergeleken met de beste concurrenten of met organisaties die als toonaangevend worden beschouwd.

Beschrijving

Eén van de stadia in de levenscyclus van digitale data. Het gaat over het verschaffen van basale informatie over een object, een collectie of een fenomeen, ter identificatie of vindbaarheid. Het betreft onder meer de vervaardiger, plaats en jaar van vervaardiging en een korte typering van vorm en inhoud. Deze informatie kan grotendeels uit het object afgeleid worden, maar kan soms ook gebaseerd zijn op omgevingskennis.

Bestandsformaat

De wijze waarop digitale informatie wordt vastgelegd en gecodeerd in een computerbestand. Een bestandsformaat kan behoren bij specifieke software, maar kan ook software- of platformonafhankelijk zijn. Een bestandsformaat is vaak herkenbaar aan de extensie van de bestandsnaam (bijvoorbeeld .jpg voor een afbeelding of .doc voor een bestand gemaakt in Microsoft Word).

Binair bestand

Computerbestanden met een digitale codering die niet alleen letters, cijfers en leestekens bevatten (zoals bij een 'plat tekstbestand'), maar ook andere informatie. Afbeeldingen, muziekbestanden, software en gecomprimeerde bestanden zijn alle binair.

Bitmap

Een digitale afbeelding die opgebouwd is uit beeldpunten (pixels). Van elke pixel wordt de kleur beschreven in aantallen bits. Hoe meer bits, des te meer kleurnuances er mogelijk zijn. Bij een plaatje met alleen wit en zwart zijn de individuele pixels gedefinieerd door 1 bit: zwart of niet zwart. Voor een kleurenplaatje worden de pixels dikwijls gedefinieerd met 24 bits, wat resulteert in 16 miljoen mogelijke kleuren. Hoe meer bits per pixel (kleurdiepte), des te omvangrijk de bestandsgrootte. In tegenstelling tot vectorafbeeldingen kunnen bitmapafbeeldingen niet zonder kwaliteitsverlies of vervorming vergroot of verkleind worden.

Bladeren

Een methode van zoeken in een databestand, waarbij de resultaten niet worden aangereikt door het gebruik van vrije zoektermen (zoals in zoekmachines als Google), maar door ordeningen die vooraf zijn aangebracht. Bladeren is een vorm van associatief zoeken, waarbij vaak gebruik wordt gemaakt van menustructuren. Door de menu's door te lopen, krijg je zicht op de inhoud van het databestand. In erfgoedcollecties kan vaak gebladerd worden met behulp van thesaurustermen.

pagina van 12 vorige | volgende